‘Spiegel van de ouderdom – Old man’s mirror’ over dakloze ouderen in Nepal Een project van beeldend kunstenaar en fotograaf Noud Verhave Als je oud bent in Nepal en je hebt een goed sociaal netwerk, dan wordt je (goed) verzorgd. Een groot deel van het leven en het ouder worden staat in het teken van de overgang (wij noemen dat de dood). De dood is niet, zoals bij ons, een enge dreiging die zo lang mogelijk moet worden uitgesteld. Voor mensen in het Oosten is de dood een volgende stap in het bestaan. Daar hoef je dan ook niet bang voor te zijn. Zo kent ‘de ouderdom’ in het Oosten allerlei bijzondere rituelen die te maken hebben met de cirkel van het leven. In groot contrast hiermee staan ouderen die geen familie (meer) hebben. Zij worden vergeten en zijn gedoemd tot een erbarmelijk en bedelend leven op straat. Enkelen hebben geluk en mogen in een Briddhashram wonen, dit is een opvanghuis voor dakloze (en veelal gehandicapte) ouderen. De ouderen in de Briddhashram in Kathmandu wonen in een deel van het tempelcomplex van de Pashupatinath. Het is een bijzonder initiatief. Deze Briddhashram biedt een plaats aan circa 200 mensen, ouder dan 65, waar ze onderdak, eten en elkaar hebben. De bewoners kunnen hier hun laatste jaren leven en zich voorbereiden op de dood. Zij hebben dus weer een nieuwe sociale omgeving gevonden. Ik werd op deze plek door een aantal dingen getroffen. De kracht, vitaliteit en vindingrijkheid die de mensen uitstralen, ondanks de armoede, de ouderdom en de (vaak forse) lichamelijke gebreken. De mensen hebben bijna allemaal iets te doen: ze doen hun eigen was, helpen mee met eten bereiden, verzorgen de planten of helpen elkaar (letterlijk: ‘de lamme helpt de blinde’). Wat mij verder trof was de ruimte waar de mensen leven. Ze wonen dus in een tempel. Wat kan je nog meer wensen. In het Westen stoppen we ouderen weg, achter gesloten deuren en in bedompte binnenruimten. Daar leven de mensen op een plek die heilig voor ze is. Daar kunnen wij in het Westen nog veel van leren. Over, voor en met dakloze ouderen in Nepal wil kunstenaar – fotograaf Noud Verhave een kunstproject maken. Vooral en juist ook buiten de hoofdstad Kathmandu, waar nog enige voorzieningen zijn en aandacht van ‘het buitenland’ is. Velen in Nepal hebben de kans niet om in een opvanghuis te wonen. De doelstellingen voor het project Spiegel van de ouderdom zijn drieledig: 1. Als eerste wil ik de dakloze ouderen van Nepal in het licht zetten, niet als de zieligsten van een arm derde wereldland, maar als krachtige en boeiende mensen met een rijk verleden. 2. Mijn tweede doelstelling is dat wij in het Westen, nog heel veel van deze mensen kunnen leren. Vandaar de titel van het project: ‘Spiegel van de ouderdom’. Door middel van dit project wil ik een bijdrage leveren aan de dialoog over hoe wij mensen omgaan met ouderdom in het Oosten en in het  Westen. 3. Mijn derde doelstelling is een uitwisseling met Nepalese kunstenaars. Een aantal kunstenaars participeert in het project en dit geeft een goede gelegenheid om uit te wisselen: Nepal heeft een rijke traditie in (publieke) kunst zoals bouwkunst, sculpturen, tanga’s schilderen en kennis en toepassing van kleur, maar is zoekende naar een hedendaagse vertaling van kunst (in de openbare ruimte). De zeven onderdelen van het project Spiegel van de ouderdom: 1. Het maken van een foto-documentaire over en interviews met daklozen ouderen in Nepal. 2. Een expositie van extra-large fotoportretten van bewoners van de Briddhasram in Kathmandu in hun eigen tempel. 3. Uitwisseling met kunstenaars uit Nepal: onder andere gastlessen (krijgen en geven!) aan de kunstacademie van Kathmandu, onder meer over het onderwerp Kunst in de Openbare Ruimte. 4. Workshops tekenen en schilderen met de bewoners van de Briddhasram in samenwerking met Nepalese kunstenaars en studenten van de kunstacademie in Kathmandu. 5. Exposities van de foto’s en de tekeningen en schilderijen die gemaakt worden in Nepalese en Nederlandse gezondheidszorginstellingen. 6. Financiële ondersteuning voor de Briddhashram (Nepal is een van de armste landen ter wereld en wij hebben nu eenmaal veel geld). 7. Tot slot is de mijn wens om een fotoboek te maken over dit project en de bewoners van de Briddhashram met interviews en beschouwingen met teksten in het Nederlands, Engels en Nepali. Door middel van verkoop van foto’s en sponsoring wil de kunstenaar voldoende financiën bijeen brengen om dit project uit te voeren. Foto’s in een lijst van 45x60 cm kosten € 350,00 incl. € 100,00 bijdrage voor het project, excl. btw. Met dank aan: Charlotte Kortbeek, Madan Kharki, Mani Kumar Thing, Rajan. Noud Verhave Amsterdam, mei 2005 Correspondentieadres: 3e Wittenburgerdwarsstraat 20 1018 KS Amsterdam 020-6209-240 noudverhave@planet.nl www.noudverhave.nl Sponsorbijdragen zijn van harte welkom op ASN-bankrekening 968198406 o.v.v. bijdrage Spiegel van de ouderdom