Google +1

De Nieuwe vleugel van het Stedelijk Museum te Amsterdam & de Amsterdamse kunstenaarsvereniging Lucas

herinneringen van de schilder Paul Werner


De Nieuwe vleugel van Het Stedelijk museum in Amsterdam is in 1954 onder het directeurschap van Sandberg in gebruik genomen. De officiële openingstentoonstelling in 1954 was 'Een museum koopt, krijgt en groeit'. Daarvoor 'Wonen en Werken', met een stellage buiten, zodat men niet naar binnen hoefde te gaan en door de grote ramen naar binnen kon kijken; dit om de drempelvrees te omzeilen. Sinds de opening zijn er veel tentoonstellingen geweest die spraakmakend waren. Het is niet doenlijk om in dit bestek alle manifestaties te vermelden, ik doe er maar een greep uit.


In 1956 was er een overzichtstentoonstelling van de Spaanse beeldhouwer Gonzalez, bekend van zijn ijzeren beeld van een boerin met kind als schild en sikkel (van de wereldtentoonstelling in 1937 in Parijs) en van Robert Jacobsen, beeldhouwer. Tevens in 1956 'Liga Nieuwe Beelden: Architectuur en beeldende kunst', de fototentoonstelling 'Family of Man (Wij mensen)', een enorm succes en de Guernica van Picasso met voorstudies. Een belevenis, hetgeen Sandberg bracht tot de uitspraak: 'De Nachtwacht van de twintigste eeuw'. In '57 herinner ik mij een veiling van kunstwerken voor de slachtoffers van de opstand in Hongarije door Sandberg voorgezeten. Evenals bij het pousseren van de Cobra-schilders kreeg de Rode Jonker, zoals hij in de rechtse pers werd genoemd bakken modder over zich heen. Zoals gewoonlijk, bleef hij daar stoïcijns onder. In 1960 de Poolse beeldhouwer Lipchitz met totemachtige beelden. In 1961 Henri Moore met liggende abstracte vrouwenfiguren, Mexicaans aandoend. In 1965 de Nul-kunst. Ik herinner mij, dat ik langs De Nieuwe Vleugel kwam uit Amstelveen en Armando herkende, die uit een vrachtauto autobanden uitlaadde en ze De Nieuwe Vleugel in rolde. Later hingen ze aan koorden op de tentoonstellingsborden. Francis Bacon voor het eerst in Nederland met de Schreeuwende Paus-serie en de wandelende Van Gogh op weg naar Tarascon, hetgeen ook als blasfemie werd ervaren.

De kunstenaarsverenigingen exposeerden van oudsher in het Stedelijk. In De Nieuwe Vleugel gingen zij rustig door met meer behoudende werken van hun leden te exposeren. Dit tot ergernis van de directie, die er aan de ingang een bordje liet plaatsen: 'Deze tentoonstelling is niet georganiseerd onder verantwoordelijkheid van de directie.' Zoiets als besmet terrein. Iedere kunstenaar exposeert echter onder eigen verantwoording, naar mijn mening. Mijn eigen vereniging St. Lucas exposeerde er in 1963, 1964 en 1965. Deelnemers waren o.a. Ria Rettich, Steven Kwint met grote doeken en Aart Leemhuis evenals anderen, ook gasten. Andere verenigingen die er exposeerden waren De Brug, De Grafische, waarvoor Emile Puttmann de originele affiches en uitnodigingen ontwierp en drukte, Stuwing, waar meer de arrivés lid van waren en De Nederlandse Aquarellistenkring. In 1966 was er een expositie van César, Frans beeldhouwer of liever lasser met ijzer van autowrakken. Ook waren er beelden van hem, enigszins à la Giacometti. In 1968 Wessel Couzijn met schokkende installaties zoals een bed met bronzen beelden die aan de oorlog en Auschwitz deden denken.

In 1970 nam ik als gast van het AKG (Amsterdams Kunstenaars Genootschap) met als leden o.a.: T. Buytendijk, H. van Lith, Polet, Jan Meefout en Theo Swagemaker, deel met drie werken: een olieverf 'El Cristo-Torero' geïnspireerd op het waar gebeurde verhaal 'Onder doodse stilte' van Jean Rhys over een Mexicaanse jongen wiens stier in de arena van Mexico-stad de 'indulto' kreeg, d.w.z. mocht blijven leven nadat hij zijn broer de torero had verwond. Verder een gouache 'De Poel Amstelveen' en een olieverf 'España negra'. Steven Kwint was vertegenwoordigd met een olieverfschilderij het protestlied 'Strange Fruit' van Billie Holiday uitbeeldend. Op 17 mei 1971 werd er ten bate van het Comité Nederland-Vietnam een veiling van kunstwerken gehouden door veilingmeester Pierre Janssen. Ook een gedenkwaardige tentoonstelling was 'De Nana's' van Niki de Saint-Phalle, reuzengrote polyester beelden, bont beschilderde vrouwen met een opening van onderen waardoor de bezoekers in de buik in een roze behaarde ruimte konden gaan zitten: terug in de baarmoeder.

In 1973 kreeg Ger Langeweg een postuum eerbetoon. Van geheel andere orde was de bezetting in 1983 door de BBK tegen de bezuinigingsplannen van de regering waarbij zelfs De Wilde, toenmalig directeur, ons gedoogde en een toespraak kwam houden evenals Haks, directeur van het Groninger Museum. In 1987 vierden De Onafhankelijken hun 75-jarige bestaan. De vereniging was in 1912 opgericht en er waren vele nu bekende kunstenaars lid van, zoals Piet Mondriaan en Breitner. Leden van tegenwoordig zijn o.a. Vera Jongejan en Ies Jacobs. Ten tijde van de grote Malevich-tentoonstelling in 1989 waren de decors van de opera 'De overwinning van de zon' te zien. Onder Fuchs in 1992 'De Grote Utopie', de Russische avant-garde uit de dertiger jaren, affiches e.d., gemeenteaankopen. Enige jaren geleden hing er een enorme Amerikaanse vlag aan het gebouw t.g.v. 'American Design'. Ik ben toen niet naar binnen gegaan. Verder 'Insecten sekte' van Max Rheneman, een ludiek pleidooi voor het milieu. Gerrit Benner met een hommage aan het Friese landschap: wolken, water en groene weiden. Ten slotte nog een anekdote waarbij ikzelf de hoofdrol speelde: Een Chagall in de jaren zestig toonde o.a. 'De Violist op het Dak'. Door de structuur van zeer nabij te bestuderen ontdekte ik, dat het geen gewoon linnen doek was, waarop Chagall had geschilderd maar een gobelin, een gordijn uit La Bûche, de Bijenkorf, waar hij zijn atelier deelde met Soutine en Modigliani. Ik tilde het doek wat op, om mijn veronderstelling bevestigd te zien, waarna de suppoosten aan kwamen rennen en mij het gebouw uitzetten. 'O, als Sandberg dit weet, zou u de toegang ontzegd worden'. Dit is toen gelukkig niet gebeurd.

redactie: Graag een mail naar de redactie, bij verdere vragen aan Paul Werner of als u belangstelling hebt naar hem te reageren. Die wordt dan fysiek doorgegeven aan Paul Werner.
Wilt u afbeeldingen zien van gouaches en / of litho's van Paul Werner, klik hier