Google +1

 

Mijn atelier in het 'Kafka-paleis'

herinneringen van de schilder Paul Werner


Van Steven Kwint hoorde ik, dat in de Staatsliedenbuurt ateliers te huur waren in een oud schoolgebouw. Je kwam er in via een lange gang onder dichtgetimmerde woningen, waar hippies en verslaafden woonden. Het adres was 2e Nassaustraat 8 en al bij binnenkomen sloeg je een bedompte lucht tegemoet. Via een labyrint van nauwe gangen, slecht verlicht, met donkere spelonken kwam ik op de derde etage, waar Reimers me het laatste lokaal toewees.

Schimmel zat op de muren en kalkschilfers vielen op je hoofd. Een schoollokaal uit een oud verhaal, negentiende-eeuws. Het was de jaren zeventig en aangezien ik als atelier een oude kruidenierswinkel in de Lijndestraat had, was ik toch blij een lichte ruimte te kunnen betrekken. Het gebouw deed inderdaad aan het slot van Kafka denken. Voor verwarming kon je een oude oliekachel kopen van de olieman, die ook de petroleum kwam leveren. Steven Kwint en Theo Daamen zaten om de hoek, daarnaast Hans Engelman en naast mij in een rechte lijn uitkijkend op het schoolplein Tijgetje; althans zo werd hij aangeduid (oude relatie van Gerard van het Reve) met zijn vriend. Verder Jan Frenken, Luke Kleijman, een Indische jongen, kwam uit AustraliŽ, dan om de hoek Rob Roesink en Ben de Bij.

De Stichting Woon- en werkruimte had een psychopaat, R.R., tussen ons in gezet op de 3e in de verwachting dat hij wel zou opknappen. Het had echter een averechts effect op de kunstenaars, die door het provocerende gedrag en de vele inbraken in de ateliers een troep licht gestoorde ruziezoekers werden; kortom, niet direct een ideale werksfeer. R. stond uren voor het open raam met een saxofoon te loeien als een hyena. Soms kwam je binnen en liep de hele meute door de gangen te rennen op de vlucht voor Luke, die met een knuppel zwaaide. Alleen ik kon de boel weer sussen. Ik mocht hem wel, al was hij ernstig verslaafd geweest. Ik had hem in Formentera ontmoet waar hij in een oude molen woonde met zijn Australische vrouw. Ik schrok wel enigszins dat hij weer in de buurt kwam. In 1967 kwam hij vanuit Londen ineens bij ons langs op de Handweg in Amstelveen om de sleutel van onze woning in de Kleine Wittenburgerstraat vragen om aldaar met vrouw en kind zijn intrek te nemen. In het voorjaar was hij weer gevlogen, de sleutel lag in de gang. Later kwam hij achter mij aan op straat met een soort Bedoeïenen hoofdtooi en riep: 'Hey man, do you know me?' Als hij aan de BKR had verkocht vloog hij met vrouw en dochtertje naar Marokko en ging bij de Berbers wonen. In AustraliŽ had hij ook bij de Aboriginals vertoefd en was het land uitgezet met een beurs. Als je op zijn atelier kwam was het net een nomadentent gelijk. Aan de muren hingen meters geschilderde Berbers in blauwe tinten en gele zandwoestijnen. hij was kortom een bijzondere figuur.

Alleen de grote onruststoker werd door de politie met rust gelaten ondanks onze klachten, ook bij de gemeente. Men beweerde dat hij zelfs een tipgever was voor de politie. Ook de BBK hield zich van den domme tot het mis ging. Hij pestte zijn buurman Ben die hem zelfs wilde helpen. De laatste avond van zijn leven hadden mijn vrouw Corrie en ik hem uitgenodigd voor een etentje en hij vertelde ons dat Roesink in een crisis verkeerde. Hij spoot heroïne, was erg agressief en bestal 's nachts de ateliers. Wij raadden Ben aan bij ons te overnachten. 'Neen', zei hij, 'ik kan ook op het atelier van Daamen slapen. Hoe het ook zij, hij vertrok om 11 uur naar de Nassaustraat en is vermoedelijk toch naar de rechtervleugel gegaan -R. sloeg regelmatig ook gaten bij hem in de muur- en is daar opgewacht door R. en neergestoken. Hij heeft nog het pand kunnen verlaten, er was geen telefoon, kon allemaal niet, en is op de brug van de Nassaukade in elkaar gezakt. De volgende dag kwam Jan Frenken ons de vreselijke tijding brengen dat hij in het ziekenhuis overleden was. Nu werd R. eindelijk gearresteerd! De begrafenis was een enorm treurige dag, iedereen was aanwezig op de Oosterbegraafplaats en wij waren erg aangeslagen. Na deze vreselijke gebeurtenis nam Piet de Goede ons allen mee voor een boottocht over de grachten.

Tot onze ergernis en schrik was R. na een jaar TBR in Groningen weer terug in het gebouw. Wij hebben toen bij de arrondissementsrechtbank een kort geding aangespannen en toen kreeg meneer een mooi atelier en huis in de Jordaan. Hij had zelfs weer gedreigd de boel in de fik te steken en werd aangetroffen met een kan petroleum, die hij in de gang uitgoot.

Brandstichten lukte later mijn buren Tijgetje en co. wel. Hans Engelmans atelier zat onder het roet en was pikzwart. Na de brand, die net op tijd werd geblust, zijn de twee opgehaald met een dwangbuis. Ikzelf zat al enkele maanden op een boerderij in Neerpelt met vrouw en kinderen.

Het was een poosje rustig, totdat ik 's morgens op de buitendeur aan de binnenkant allemaal bloedspatten zag zitten. Die nacht was er een schietpartij geweest op het atelier van Luke en was zijn zwager neergeschoten en opgenomen in het ziekenhuis. Volgens de politie ging het om een afrekening van een dealer. Luke handelde zelf ook weer een beetje en was de betaling niet nagekomen.

Ook Luke probeerden we te lozen en hij kreeg vlakbij een woning toegewezen. Later hield hij mij ineens aan in de Pijp vlakbij de Van Ostadestraat en vroeg of ik zijn nieuwe vrouw en baby kwam bekijken. Dit leven hield hij niet meer vol. Later hoorde ik dat hij zich voor het hoofd had geschoten. Hij was al uit de BKR.

Het laatste drama was het bericht uit Bretagne. Steven was verongelukt in een dorpje aan de zuidkust, mij is niet verteld door Rens waar precies. Dit kwam als een harde slag aan voor iedereen en voor mij in het bijzonder. Volgens Rens was hij weer aardig aan het drinken geslagen en 's nachts van de 1e verdieping door de balustrade naar beneden gevallen op de stenen vloer van een vissershuisje. Hij had een hersenbloeding, wat te laat door de plaatselijke arts werd onderkend. Toen hij aankwam in een ziekenhuis was het al te laat.
Tot slot gebeurden er ook leuke dingen: In het atelier van Mary Schoonheit, precies onder mijn atelier, is de film Turks Fruit opgenomen naar het gelijknamige boek van Jan Wolkers. Monique van de Ven en Rutger Hauer acteerden onder een groot scherm als verlengstuk van het atelier. Kabels lagen in de gang en overal stonden grote schijnwerpers.

redactie:

Graag een mail naar de redactie, bij verdere vragen aan Paul Werner of als u belangstelling hebt naar hem te reageren. Die wordt dan fysiek doorgegeven aan Paul Werner.
Wilt u afbeeldingen zien van gouaches en / of litho's van Paul Werner, klik hier


>klik hier