Schoonhoven, Jan (1914 - 1994)

Naar mijn smaak ben ik nog steeds (1968) in hoge mate verwant aan Klee.. ..Ik ben net zo romantisch als Klee. Alleen heb ik de Romantiek geabstraheerd. Voor mijn gevoel tenminste. Bij mij is alleen nog de klaarheid.. Vroeger gebruikte ik wel tekens of symbolen maar nu doe ik dat niet meer. Tekens en symbolen moeten maar zelf groeien. Ze ontstaan natuurlijk steeds en in mijn werk moeten ze wel aanwezig zijn.

Eerst probeerde ik het reliëf te vernietigen met een steen. Maar met een steen beschadig je maar weinig. Later ben ik ze gaan vertrappen. Die reliëfs werden toen echt vormloos. Informeler kan het niet.

over de informele kunst:
Grotere mogelijkheid om tot een objectief neutrale uiting van algemene geldigheid te komen. Door vermijding van opzettelijke vorm (vorm als inbreuk en truc) een veel grotere organische werkelijkheid van het gemaakte op zich. Materiaal zodanig uit laten spelen dat het, hoewel materiaal gebleven, boven zichzelf uitkomt en drager wordt van de geest van de maker.

Het gaat mij om een totaal wit vlak.. ..los van ieder schilderkunstig verschijnsel, los van iedere inmenging die vreemd is aan de waarde van het vlak; het wit is geen poollandschap, geen materie die bepaalde associaties oproept, geen mooie materie, geen sensatie, geen symbool of iets anders: een wit vlak is een wit vlak..(vgl ook Manzoni, fh)

Het belangrijkste in de ontwikkeling van het artistieke scheppen van onze eeuw is de steeds sterker wordende behoefte aan verbeelding van het wezenlijke door zuivere middelen. Het wezenlijke krijgt het duidelijkst gestalte in vormen die algemeen geldig zijn, vormen die op zichzelf beschouwingmogelijkheden voor de menselijke ziel zijn.

..het geometrisch aspect van Zero ontstaat uit het element van herhaling, het plaatsen in rijen ('Reihungen'). Deze ordening komt voort uit de noodzaak voorkeur te vermijden.(zie ook Armando, fh)

De geometrische zijde van zero is derhalve op uiterste eenvoud afgestemd, een organisatie van zeer eenvoudige vormen, van de werkelijkheid afgeleide realiteit.

De voornaamste taak van Zero is de werkelijkheid in essentie tonen, de werkelijke werkelijkheid van de materialen, van gelokaliseerde dingen in geïsoleerde duidelijkheid..

Zero heeft niet de bedoeling een nieuwe vorm te scheppen. De vorm is bij voorbaat gegeven door de geïsoleerde werkelijkheid. Doel is op onpersoonlijke wijze de werkelijkheid te funderen als kunst.

Het kunstwerk mag niet de drager zijn van de vormwil van de maker, maar het dient in zijn geheel objectief te zijn.

Zero is in de eerste plaats een nieuwe opvatting van de realiteit waarin de individuele rol van de kunstenaar is beperkt tot een minimum. De Zerokunstenaar kiest slechts, isoleert delen realiteit (materialen als van de werkelijkheid afgeleide ideeën) en toont deze op de meest neutrale manier.

Het vermijden van persoonlijke gevoelens is essentieel voor Zero; het aanvaarden van de dingen zoals ze zijn en ze niet veranderen om persoonlijke redenen, slechts veranderingen aanbrengen indien noodzakelijk om de realiteit op meer intensieve wijze te laten zijn. Wijzigingen slechts als isoleringen en concentratie van delen van de werkelijkheid.(zie ook Armando, fh)

Kortom: doel is op onpersoonlijke wijze de werkelijkheid (te) funderen als kunst.(zie ook Henk Peeters, fh)

Mijn reliëf heeft geen voorstelling.. ..geen bedoeling om iets van de zichtbare wereld weer te geven..

Het blijft voor mij een uitdaging om het onpersoonlijke zover mogelijk op te zoeken. Ik ben zelfs gaan arceren. Meer niet. Maar zelfs dan blijft er een persoonlijk element.

We hadden persé geen boodschap. We namen de werkelijkheid zoals die was, niet dat zweverige idealisme of of via de kunst de wereld willen veranderen... We wilden de mensen niet socialistisch maken. We wilden ze alleen maar laten kijken. We wilden een kunst die iedereen kon begrijpen. Geen hiërarchie, we kozen voor ordening, heel objectief. Kunst als product.

Ik wil het helemaal immaterieel maken. Er moet geen enkel ding meer uit de tastbare werkelijkheid bij zijn.(vgl ook Yves Klein, fh)

Zero was voor mij eigenlijk meer een methode om te kunnen werken. Mijn esthetisch gevoel en mijn esthetisch willen kon goed vooruit met die theorie van zero. 't Gaf me een extra mogelijkheid tot nog verdere uitzuivering op een gefundeerde manier. Om nog fijnere dingen te maken die ik zelf lekker nog mooier vond..

Nee, het zijn toch schilderijen. Dit is een wereld van mij, geen deel van die kamer. Het kan zich eeuwig herhalen, maar ik heb het bewust afgesloten.

Kleur heeft geen bestaan op zichzelf, maar heeft een medium nodig. Samenvoeging van kleuren schept subjectieve illusie. Gebruik van één kleur vermindert de subjectiviteit van de illusie-werking.(zie ook Klein, fh)

Only white was left.

Mijn werk is autonoom, het gaat altijd door. Invloeden van buitenaf hebben daar geen invloed op.

Tenslotte is alleen abstracte kunst pure kunst; alleen langs die weg kom je tot de waarheid.(zie neo-plasticisme, fh)

Zelf neem ik die dingen die misschien wel de grondslag van de werkelijkheid vormen. Het is de werkelijkheid achter de werkelijkheid, waar de Stijl ook over sprak. De grondslag is horizontaal-verticaal. Achter deze (onze. fh) werkelijkheid ligt de mathematiek, de geometrie.. En dat is de echte werkelijkheid.

Pas in de stof wordt het idee getoetst.. ..het zoeken naar het wezen, de mathematiek achter alle dingen laten spreken. Eigenlijk is het een verbetering op de Stijl. De Stijl had nog veel persoonlijke voorkeur, fantasie. In 1918 had Mondriaan het even: geen voorkeur. Toen is hij afgeweken.

Je komt een beetje bij Zen terecht, maar het is toch volkomen reëel. Ik geloof wel aan de logica. Natuurlijk bestaat er buiten de logica nog wel iets, maar dat zou ik toch geen chaos willen noemen. Misschien ben ik wel optimistisch, levens-bejahend.