Lissitsky, El

Maak dingen!

Het doel is niet om het leven te versieren maar om het te organiseren.

Diegenen van ons die de begrenzing van het schilderij hebben overwonnen nemen liniaal en kompas ter hand, overeenkomstig de wetten van de economie.

'Proun' is de naam die we gegeven hebben aan de halte, op weg naar de constructie (zie ook Naum Gabo, fh) van de nieuwe vorm.

Van uitvinder ontwikkelt de kunstenaar zich tot schepper (bouwer) van vormen van een nieuwe wereld, de wereld van de objectiviteit.

Proun is het scheppende bouwen van vorm (wat voortvloeit uit het beheersen van de ruimte) via de economische constructie van de te gebruiken materialen. Het doel van Proun is om een halteplaats te zijn op de weg van concrete creativiteit...

Tot nu toe hebben we de ruimte direct op het platte vlak geprojecteerd. Dank zij Proun moeten we ons nu van dit projectie-vlak bevrijden. We hebben beweging toegevoegd middels Proun en we hebben daarmee een groot aantal verschillende projectie-assen verkregen.

'Proun' is het overstapstation van de schilderkunst naar de architectuur.

Proun begint op de oppervlakte, vervolgt met een ruimtelijke modelconstructie en tenslotte met de constructie (vgl ook Gabo, fh) van alle objecten uit het algemene leven.

Als klank is de letter een functie van tijd, als voorstelling is het een functie van ruimte.

Wij zullen de bewegingen van de mathematica en van de kunst als twee verschillende curves beschouwen die niet altijd parallel lopen, maar wel in één en dezelfde dimensie: in de cultuur van haar tijd.

Wij zien de mathematica als het zuiverste product van het menselijke scheppen. Een scheppen dat niet kopiëert of reproduceert, maar nieuw schept, produceert. Daarom is het duidelijk dat we het niet over rekenkunde hebben, maar over systemen die werelden scheppen van getallen.

Het getal uit de oudheid was altijd slechts concreet; het getal van de moderne tijd is abstract en niet verbonden met een ding. Voor een Griek betekende 3 altijd 3 zuilen, 3 schapen.. ..zonder de zaak zelf bestond er geen getal.

Het principe van het moderne getal is de afhankelijkheid, de functionaliteit. Wanneer x een functie van y is, dan is ook omgekeerd y een functie van x (de massa en de leider).

Maar hoe staan de zaken op het gebied van de kunst? Wij geloven dat nu al velen zien dat de rijpe vrucht - het beeld - vernietigd is. Het beeld brak samen met de kerk en met God voor wie het een proclamatie was; het brak met het paleis en de koning voor wie het een troon was...

(reactie op het suprematisme, fh):
Wanneer men dacht het beeld te kunnen redden door 'zuivere', abstracte of objectloze schilderkunst, dan begroef men het daarmee juist definitief. Maar op dit punt begon de kunstenaar zich wel te transformeren; van reproducent werd de kunstenaar een constructeur van een nieuwe wereld van vormen, een nieuwe wereld van dingen (vgl Malevich, fh).

Ondanks al zijn revolutionaire karakter bleef het suprematistische schilderij nog een beeld geven... ..Toen we doorgingen te schilderen met kwast en met doek zagen we echter in dat we er aan (mee)werkten dat het beeld in vlammen op ging. We (de constructivisten, fh) erkenden dat het oppervlak van het doek had opgehouden om beeld te zijn; zij was een bouw-object gworden en net als met een huis moet men eromheen lopen, het van boven bekijken en van onderen onderzoeken.

Waar het futurisme de beschouwer het doek binnenleidt, daar leiden wij hem het doek uit, de feitelijke ruimte in, en we plaatsen hem in het centrum van een nieuwe constructie van ruimtelijkheid.

Een ding weten we zeker, dat in de levende werkelijkheid geen drie dimensies bestaan. Er bestaat slechts een levende uitdijing van alles wat om ons heen beweegt.

Constructie is het streven om een op zich staand en concreet voorwerp te scheppen. In tegenstelling tot compositie die slechts volgens formele mogelijkheden dicteert, geeft constructie bevel.

We leven in een electro-dynamisch tijdperk. We vangen geen dieren meer, we zijn niet beschouwend en we zijn geen decorateurs. We rennen vooruit en we maken dingen. Dus maken we iets anders in andere vormen.

(reactie op Mondriaans standpunt, fh):
..Het tegenover elkaar stellen van kunst en leven, daar ben ik het niet mee eens. Het 'universele' (van Mondriaan, fh) = rechte lijn en verticaal, maar komt niet overeen met het Universum dat slechts krommingen en geen rechte lijnen kent. Dus is de kogel, en niet de kubus, de kristalvorm van het Universum.. Maar met de kogel kunnen we niets beginnen omdat deze het uiteindelijke stadium, de dood is. Daarom concentreren we ons op de elementen van de kubus die zich altijd weer laten verzamelen en vernietigen (leven).

De moderne machine moet een rond gebaar bezitten want de cirkelbeweging is haar voordeel tegenover de rechtlijnige heen- en weerbeweging van de hand en de voet. En wanneer de woning, het huis, een apparaat is om ons lichaam in te laten verblijven (zoals kleding), waarom zou het dan niet dat ronde gebaar hebben?