Hieronder volgen korte tekst-selecties per moderne kunststroming
voor de volledige beschrijving van een kunststroming, KLIK BOVENAAN je kunststroming naar keuze aan.
Constructivisme, betekenis en kenmerken van deze schilderkunst: de Constructivisten kunstenaars
De kenmerken en betekenis van het Russische Constructivisme, kort samengevat d.m.v. tekst-citaten uit het boek "Richtingen in de hedendaagsche schilderkunst" van Jacob Bendien; uitgever Brusse N.V. Rotterdam, 1935
(selectie en redactie Fons Heijnsbroek 2003 - 2011)
* klik in de tekst-citaten op een cijfer om kunst-afbeeldingen van het Constructivisme rechts op deze pagina te zien verschijnen; voor verdere informatie over het Russische constructivisme, zie de links onder aan de pagina
- "Het Constructivisme (22,55) is evenals de Nieuwe Zakelijkheid (2) een poging om ons te bevrijden van de subjectiviteit van onze expressionistische buitensporigheden (4,10)."
* kenmerken, feiten en betekenis van het Russische Constructivisme als moderne kunststroming - inclusief constructivistische kunst van de Constructivisten kunstenaars - door Jacob Bendien)
- "Al in de tijd van de eerste bescheiden schreden naar deze objectiviteit brak de bolsjewistische revolutie uit. Haar op de spits gedreven rationalisme bracht overeenkomstige tendenzen met zich mee."
* kenmerken, feiten en betekenis van het Russische Constructivisme als moderne kunststroming - inclusief constructivistische kunst van de Constructivisten kunstenaars - door Jacob Bendien)
lees verder op:
het CONSTRUCTIVISME
o.a. Lissitsky, Tatlin, Gabo, Pevsner.
Dada - Dadaisme, kenmerken en betekenis - van de kunst en Dadaisten kunstenaars
De kenmerken en betekenis van Dada / Dadaisme, kort samengevat d.m.v. tekst-citaten uit het boek "Richtingen in de hedendaagsche schilderkunst" van Jacob Bendien; uitgever Brusse N.V. Rotterdam, 1935
(selectie en redactie Fons Heijnsbroek 2003 - 2011)
* klik in de tekst-citaten op een cijfer om kunst-afbeeldingen uit Dada rechts op deze pagina te zien verschijnen; voor verdere informatie over Dada en het Dadaïsme, zie de links onder aan de pagina
- "De Dadaïst, uit de loopgraven teruggekeerd (W.O. 1, fh), vond dat hij eerst door de oorlog de werkelijke valse gedaante van de burgerlijke schoonheidsidealen had leren kennen en trachtte in zijn werk dit inzicht door allerlei zotte grillige combinaties tot uitdrukking te brengen." (73, 76).
* kenmerken, feiten en betekenis van Dada / Dadaïsme als moderne kunststroming - inclusief dadaïstische kunst van Dadaisten kunstenaars - door Jacob Bendien)
- "Tzara schrijft: 'Wanneer ik schrijf Ideaal, ideaal, ideaal, Wetenschap, wetenschap, wetenschap, Boemboem, boemboem, boemboem, heb ik tamelijk nauwkeurig de vooruitgang, de wet, de moraal en alle andere schone zaken opgesomd, waarover verschillende zeer intelligente mensen in vele boeken hebben gediscussieerd om eindelijk tot de conclusie te komen dat toch ieder gedanst heeft naar zijn eigen boemboem."
* kenmerken, feiten en betekenis van Dada / Dadaïsme als moderne kunststroming - inclusief dadaïstische kunst van Dadaisten kunstenaars - door Jacob Bendien)
- "De Dadaïst heeft geen bezwaar tegen reclame. Integendeel, maar het tegen elkaar opbotsten van al deze leuzen is ongeveer het enige dat hij er in kan waarderen. Hij doet dan ook ijverig mee. Niet als gelijke met eigen leuzen, want de nihilistische Dadaïst heeft geen positieve leuzen. Hij maakt desnoods boemboem met de leuzen van de anderen."
* kenmerken, feiten en betekenis van Dada / Dadaïsme als moderne kunststroming - inclusief dadaïstische kunst van Dadaisten kunstenaars - door Jacob Bendien)
lees verder op:
DADA, het DADAISME
o.a. Duchamp, Arp, Schwitters, Tzara.
Het Elementarisme, kenmerken en betekenis van de kunst van de enige elementarististische kunstenaar Theo van Doesburg
De kenmerken en betekenis van het Elementarisme, kort samengevat d.m.v. tekst-citaten uit het boek "Richtingen in de hedendaagsche schilderkunst" van Jacob Bendien; uitgever Brusse N.V. Rotterdam, 1935
(selectie en redactie Fons Heijnsbroek 2003 - 2011)
* klik in de tekst-citaten op een cijfer om kunst-afbeeldingen van het Elementarisme rechts op deze pagina te zien verschijnen; voor verdere informatie over Elementarisme, zie de links onder aan de pagina
- "Het Elementarisme van Theo van Doesburg (6) is voortgekomen uit het Neo-plasticisme (19), maar juist wat haar wezen betreft heeft het Elementarisme een zo radicaal mogelijke verandering ondergaan. Het is even principieel dynamisch als het Neo-plasticisme statisch is."
* kenmerken, feiten en betekenis van het Elementarisme van Theo van Doesburg, inclusief zijn elementaristische kunst - door Jacob Bendien)
- "Daarom gebruikt het Elementarisme even consequent en uitsluitend schuine en rechte lijnen en vlakken, als het Neo-plasticisme zich tot rechtstandige en rechte lijnen bepaalt."
* kenmerken, feiten en betekenis van het Elementarisme van Theo van Doesburg, inclusief zijn elementaristische kunst - door Jacob Bendien)
- "Alleen indien uitsluitend rechte lijnen zijn gebruikt (in tegenstelling tot gebogen, fh).. is dan ook het gevoelsleven door louter rechtstandige composities tot stand gebracht altijd statisch en beschouwend (1, 19), en het gevoelsleven dat zich in louter schuine composities uitspreekt altijd dynamisch en vitaal (6)."
* kenmerken, feiten en betekenis van het Elementarisme van Theo van Doesburg, inclusief zijn elementaristische kunst - door Jacob Bendien)
- "Geestelijke stabiliteit is voor de Elementarist een onmogelijkheid. Voor hem betekent geest 'oppositie, contrast, verzet, strijd'.. ..'Geest is de natuurlijke vijand van de natuur'."
* kenmerken, feiten en betekenis van het Elementarisme van Theo van Doesburg, inclusief zijn elementaristische kunst - door Jacob Bendien)
lees verder op:
het ELEMENTARISME
Theo van Doesburg alleen .
Duitse Expressionisme, kenmerken en betekenis - van de kunst en Expressionisten kunstenaars
De kenmerken en betekenis van het Duitse Expressionisme, kort samengevat d.m.v. tekst-citaten uit het boek "Richtingen in de hedendaagsche schilderkunst" van Jacob Bendien; uitgever Brusse N.V. Rotterdam, 1935
(selectie en redactie Fons Heijnsbroek 2003 - 2011)
* klik in de tekst-citaten op een cijfer om kunst-afbeeldingen uit het Duitse Expressionisme rechts op deze pagina te zien verschijnen; voor verdere informatie over het Duitse Expressionisme, zie de links onder aan de pagina
- "Wat de Expressionist zoekt is een terugkeer tot onze innerlijke oerstaat, waarin we ons ondergeschikt voelen aan het grote leven, en waarin we dezelfde dikwijls onheilspellende krachten in ons voelen werken die we ook in de natuur waarnemen (42)..."
* kenmerken, feiten en betekenis van het Duitse Expressionisme als moderne kunststroming - inclusief expressionistische kunst van Expressionisten kunstenaars - door Jacob Bendien)
- "Niet uiterlijk bekijkend maar alleen direct meelevend is volgens de Expressionist het leven te benaderen, door actief en passief mee te doen en mee te ondergaan, alles wat er woelt en hunkert en lijdt in de natuur."
* kenmerken, feiten en betekenis van het Duitse Expressionisme als moderne kunststroming - inclusief expressionistische kunst van Expressionisten kunstenaars - door Jacob Bendien)
- "De Expressionist zoekt het hart van het leven, waar het leven het meest intens en ongebreideld is. Zijn zintuig om dit te vinden is zijn eigen intense levenswil en levensliefde, die weerklank vindt waar het leven het ontstuimigst is."
* kenmerken, feiten en betekenis van het Duitse Expressionisme als moderne kunststroming - inclusief expressionistische kunst van Expressionisten kunstenaars - door Jacob Bendien)
- "Het Expressionisme gelooft alleen in de voor de beschouwende geest onbereikbare, dikwijls duistere diepten van de menselijke natuur (10). Het komt in opstand tegen kamergeleerdheid, tegen alle gave filosofische stelsels, tegen alle correcte zelfgenoegzaamheden van onze beschaving."
* kenmerken, feiten en betekenis van het Duitse Expressionisme als moderne kunststroming - inclusief expressionistische kunst van Expressionisten kunstenaars - door Jacob Bendien)
lees verder op:
het EXPRESSIONISME
o.a. Nolde, Kirchner, Heckel, Pechstein.
De Fauve, het Fauvisme, kenmerken en betekenis - van de kunst en de Fauvistische kunstenaars
De kenmerken en betekenis van het Fauvisme, kort samengevat d.m.v. tekst-citaten uit het boek "Richtingen in de hedendaagsche schilderkunst" van Jacob Bendien; uitgever Brusse N.V. Rotterdam, 1935
(selectie en redactie Fons Heijnsbroek 2003 - 2011)
* klik in de tekst-citaten op een cijfer om kunst-afbeeldingen uit het Fauvisme rechts op deze pagina te zien verschijnen; voor verdere informatie over de Fauvisten en het Franse Fauvisme, zie de links onder aan de pagina
- "Het Fauvisme (25, 68, 69) is de eerste richting die het zwaartepunt van de voorstelling naar het schilderen zelf, naar het lijnen- en kleurenspel verlegde en is hierdoor een van de baanbrekende richtingen geweest in de moderne schilderkunst."
* kenmerken, feiten en betekenis van Fauve / Fauvisme als moderne kunststroming - inclusief fauvistische kunst van Fauvisten kunstenaars (Matisse) - door Jacob Bendien)
- "Matisse (25) gaat zelfs zover met te zeggen: 'Bij het bekijken van een schilderij moet men vergeten wat het voorstelt'. Waar het op aankomt is alleen de kwaliteit van het sentiment, zoals zich dit in het spel van de middelen uitdrukt."
* kenmerken, feiten en betekenis van Fauve / Fauvisme als moderne kunststroming - inclusief fauvistische kunst van Fauvisten kunstenaars (Matisse) - door Jacob Bendien)
- "Voor een Fauve moet een schilderij niet alleen de heerlijkheid van het leven tot uitdrukking brengen maar het moet tevens op zichzelf een sieraad zijn in elke omgeving. Liefst ook bij elke behoorlijke belichting, en zowel van dichtbij als op grote afstand."
* kenmerken, feiten en betekenis van Fauve / Fauvisme als moderne kunststroming - inclusief fauvistische kunst van Fauvisten kunstenaars (Matisse) - door Jacob Bendien)
lees verder op:
het FAUVISME
o.a. met Matisse, Marquet, Derain, Vlaeminck.
Futurisme – Futuristische kunst; kenmerken en betekenis incl. de Futuristen kunstenaars / schilders
De kenmerken en betekenis van het Futurisme, kort samengevat d.m.v. tekst-citaten uit het boek "Richtingen in de hedendaagsche schilderkunst" van Jacob Bendien; uitgever Brusse N.V. Rotterdam, 1935
selectie en redactie Fons Heijnsbroek 2003 - 2011)
* klik in de tekst-citaten op een cijfer om futuristische kunst-afbeeldingen rechts op deze pagina te zien verschijnen; voor verdere informatie over het Futurisme en de Futuristen, zie de links onder aan de pagina
- "Het Futurisme begint, evenals bijna elke dogmatische richting, zijn theoretische manifestatie met alle andere uitingswijzen (de andere kunststromingen met name het kubisme, fh) in slechts enkele volzinnen af te maken. Het doet dit misschien nog radicaler dan het Neo-plasticisme (= De Stijl / Mondriaan, fh)."
* kenmerken, manifesten en betekenis van het Futurisme als moderne kunststroming, inclusief de futuristische kunst van de Futuristen kunstenaars Marinetti, – door Jacob Bendien)
- "Zo moeten we ons bij futuristische kunst (3, 44, 45) afvragen, of wij wel in staat zijn ons aan een schilderij over te geven zonder het vooraf te becritiseren, om pas daarna onze bevindingen te beoordelen."
* kenmerken, manifesten en betekenis van het Futurisme als moderne kunststroming, inclusief de futuristische kunst van de Futuristen kunstenaars (Marinetti), Balla, Carra, Boccioni, Severini en Russolo – door Jacob Bendien)
- "Het Futurisme is in de eerste plaats een levensleer, namelijk ingesteld op de vraag hoe het leven tot de grootst mogelijke kracht en volheid op te voeren.. .Het vraagt zich slechts af: waardoor ontstaat de meeste beroering."
* kenmerken, manifesten en betekenis van het Futurisme als moderne kunststroming, inclusief de futuristische kunst van de Futuristen kunstenaars (Marinetti), Balla, Carra, Boccioni, Severini en Russolo – door Jacob Bendien)
- "De Futuristen verheerlijken de oorlog zowel als de revolutie als practische instrumenten tot opvoering van het leven naar grotere activiteit. Waarom of waarvoor wordt niet gevraagd."
* kenmerken, manifesten en betekenis van het Futurisme als moderne kunststroming, inclusief de futuristische kunst van de Futuristen kunstenaars (Marinetti), Balla, Carra, Boccioni, Severini en Russolo – door Jacob Bendien)
lees verder op:
het FUTURISME
o.a. met Marinetti, Boccioni, Carra, Severini.
Impressionisme en impressionistische kunst, kenmerken en betekenis, incl. Impressionisten kunstenaars / schilders: Monet, Renoir, Degas, Cezanne
De kenmerken en betekenis van het Impressionisme, kort samengevat d.m.v. tekst-citaten uit het boek "Richtingen in de hedendaagsche schilderkunst" van Jacob Bendien; uitgever Brusse N.V. Rotterdam, 1935
selectie en redactie Fons Heijnsbroek 2003 - 2011)
* klik in de tekst-citaten op een cijfer om impressionistische afbeeldingen uit het Impressionisme rechts op deze pagina te zien verschijnen; voor verdere informatie over de Impressionisten, zie de links onder aan de pagina
- "De Impressionisten (11, 41) die slechts de impressie, de eerste indruk van, de eerste ontmoeting met het object weergeven, beschouwen het object alleen als een geschikt klankbord voor hun gemoedstoestand."
* kenmerken, feiten en betekenis van het Impressionisme als moderne kunststroming - inclusief impressionistische kunst van de Impressionisten kunstenaars Monet, Cezanne, Degas, Renoir e.a.- door Jacob Bendien)
- "De strijd tegen academische uitgediende vormgeving en voor direct en innig contact met de natuur, reeds aangebonden door de Barbizonschool, werd door het Impressionisme triomfantelijk voortgezet."
* kenmerken, feiten en betekenis van het Impressionisme als moderne kunststroming - inclusief impressionistische kunst van de Impressionisten kunstenaars Monet, Cezanne, Renoir Degas e.a.- door Jacob Bendien)
- "In dit contact met de natuur werden alle verouderde overleveringen vergeten en ontstonden talloze nieuwe levende maar ongeordende waarden."
* kenmerken, feiten en betekenis van het Impressionisme als moderne kunststroming - inclusief impressionistische kunst van de Impressionisten kunstenaars Monet, Cezanne, Renoir Degas e.a.- door Jacob Bendien)
lees verder op:
het IMPRESSIONISME
o.a. met Monet, Renoir, Degas.
Kubisme, kenmerken en betekenis - van de cubistische kunst en de Kubisten kunstenaars
De kenmerken en betekenis van Kubisme, kort samengevat d.m.v. tekst-citaten uit het boek "Richtingen in de hedendaagsche schilderkunst" van Jacob Bendien; uitgever Brusse N.V. Rotterdam, 1935
(selectie en redactie Fons Heijnsbroek 2003 - 2011)
* klik in de tekst-citaten op een cijfer om kunst-afbeeldingen uit Kubisme rechts op deze pagina te zien verschijnen; voor verdere informatie over Kubisme en de Kubisten, zie de links onder aan de pagina
- "Het Kubisme (8, 20, 24, 46, 48, 49, 50, 51) is geen homogene stroming maar een verzameling van zeer uiteenlopende richtingen die in de loop van haar ontwikkeling elk zelf ook weer belangrijke gedaanteverwisselingen hebben ondergaan."
* kenmerken en betekenis van Kubisme als moderne kunststroming en beweging - inclusief de kubistische kunst van de kubisten kunstenaars zoals Picasso, Braque, Leger , Juan Gris - door Jacob Bendien)
- "De oorsprong van het Kubisme was echter voor al zijn aanhangers dezelfde. Verzet tegen Academisme (37) en Impressionisme (41). In het bijzonder tegen het behaagzieke, het gelikte, het keurige van het Academisme en tegen het oppervlakkige en zinnestrelende van het Impressionisme."
* kenmerken en betekenis van Kubisme als moderne kunststroming en beweging - inclusief de kubistische kunst van de kubisten kunstenaars zoals Picasso, Braque, Leger , Juan Gris - door Jacob Bendien)
- "Het Kubisme kwam op voor een zekere mannelijkheid, voor stramheid, hoekigheid. Het maakte zich los van alle gangbare schildersgeneugten. Maar dit was slechts de ethische, namelijk de ascetische reactie van het Kubisme op Academisme en Impressionisme."
* kenmerken en betekenis van Kubisme als moderne kunststroming en beweging - inclusief de kubistische kunst van de kubisten kunstenaars zoals Picasso, Braque, Leger , Juan Gris - door Jacob Bendien)
- "Van meer belang nog was de zuiver esthetische namelijk de schilderkunstige reactie, voor een deel eveneens verzet tegen Academisme en Impressionisme, maar tevens voor een ander deel op deze beide richtingen voortbouwend."
* kenmerken en betekenis van Kubisme als moderne kunststroming en beweging - inclusief de kubistische kunst van de kubisten kunstenaars zoals Picasso, Braque, Leger , Juan Gris - door Jacob Bendien)
lees verder op:
het KUBISME / CUBISME
o.a. Picasso, Braque, Léger, Gris.
Neoclassicissme, kenmerken en betekenis - van de kunst en Neoclassicisten kunstenaars
De kenmerken en betekenis van Neo-classicisme, kort samengevat d.m.v. tekst-citaten uit het boek "Richtingen in de hedendaagsche schilderkunst" van Jacob Bendien; uitgever Brusse N.V. Rotterdam, 1935
selectie en redactie Fons Heijnsbroek 2003 - 2011)
* klik in de tekst-citaten op een cijfer om Neoclassicistische kunst-afbeeldingen rechts op deze pagina te zien verschijnen; voor verdere informatie over het Neo-classicisme, zie de links onder aan de pagina
- "Zoals de naam reeds aanduidt, is het Neoclassicisme een voortzetting van de klassieke kunst. In Da Vinci en later in Ingres zien we twee van haar grote voorgangers.Evenwel verschilt zij van de oude Classieken daarin dat zij onder invloed van het Cubisme is gekomen tot een strengere en eenvoudigere vormgeving (36, 43), waarbij veel van haar aanhangers zich minder (35) en sommigen in het geheel niet (5) gebonden achten aan de uiterlijke werkelijkheid.
* kenmerken, feiten en betekenis van het NeoClassicisme als moderne kunststroming - inclusief neo-classicistische kunst van de kunstenaars Fritz, Pollack, Spies, Mense - door Jacob Bendien)
- "Zonder zich voorlopig al te zeer om de middelen te bekommeren, schenkt de Neoclassicist zijn aandacht direct aan zijn persoonlijke gevoelsleven om dit te zuiveren van wat er aan onwaars en opgeschroefds en onbelangrijks blijkt te zijn. Met andere woorden: hij tracht zich voor alles als mens en niet in de eerste plaats als kunstenaar te zuiveren. Bovendien doet hij dit naar zijn eigen persoonlijk inzicht en niet volgens algemene normen.
* kenmerken, feiten en betekenis van het NeoClassicisme als moderne kunststroming - inclusief neo-classicistische kunst van de kunstenaars Fritz, Pollack, Spies, Mense - door Jacob Bendien)
- "Hoewel objectief in haar streven is het Neoclassicisme dit bij de uitbeelding van de werkelijkheid.. ..slechts in zoverre, dat het zich niet door uiterlijke oppervlakkige gewaarwordingen, maar alleen door grondige waarnemingen van het onderwerp laat beheersen. En juist daardoor is het toch ook weer subjectief.
* kenmerken, feiten en betekenis van het NeoClassicisme als moderne kunststroming - inclusief neoclassicistische kunst van de kunstenaars Fritz, Pollack, Spies, Mense - door Jacob Bendien)
lees verder op:
het NEOdCLASSICISME
o.a. met Herbin, Schols, Mense.
De Stijl / Neoplasticisme, kenmerken en betekenis - van de kunst en de De Stijl kunstenaars
De kenmerken en betekenis van De Stijl / Neoplasticisme, kort samengevat d.m.v. tekst-citaten uit het boek "Richtingen in de hedendaagsche schilderkunst" van Jacob Bendien; uitgever Brusse N.V. Rotterdam, 1935
selectie en redactie Fons Heijnsbroek 2003 - 2011)
* klik in de tekst-citaten op een cijfer om kunst-afbeeldingen van de De Stijl kunstenaars rechts op deze pagina te zien verschijnen; voor verdere informatie over De Stijl / Neo-plasticisme, zie de links onder aan de pagina
- "In 'Cercle et Carré' nr. 2 van 1930 schrijft Mondriaan:
'..Tot nu toe heeft de mens zich in slaap laten wiegen door de pathetische lyriek. Daarom is ze noodlottig voor de evolutie van de mens, voor zijn doen en laten, zijn noodzakelijke strijd voor evenwicht. Aan de andere kant heeft zij de mens verzadigd van tragiek: zij heeft de tragiek zozeer bezongen dat de mens er genoeg van heeft gekregen. En reeds heden is het merkbaar, dat men poogt haar uit de kunstvoorstellingen te bannen. Zo bereikt de kunst tenslotte toch haar doel: voert de evolutie naar evenwichtigheid... ."
* kenmerken en betekenis van de De Stijl / Neoplasticisme (= Nieuwe Beelding) kunst-stroming, o.a. Piet Mondriaan en Theo van Doesburg - door Jacob Bendien)
- "Niet alleen in de uitbeelding, maar ook ten aanzien van het onderwerp leggen de Neoplastische kunstenaars (o.a. Mondriaan, Van Doesburg en de Belg Vantongerloo, fh) zich beperkingen op. Zij sluiten namelijk alle individuele leven -in het algemeen elk bijzonder geval - uit, en zoeken zich in hun werk op te heffen tot een meer abstract en universeel leven, waar voor toevallige bijzonderheden geen plaats meer is."
* kenmerken en betekenis van de De Stijl / Neoplasticisme (= Nieuwe Beelding) kunst-stroming, o.a. Piet Mondriaan en Theo van Doesburg - door Jacob Bendien)
- "Waarom zou wat in de muziek niemand bevreemdt in de beeldende kunst onmogelijk zijn? Voorstellingsloze kunstwerken dikwijls onderling te vergelijken (1, 19) is naar onze ervaring de vruchtbaarste manier om onze ontvankelijkheid ervoor te oefenen."
* kenmerken en betekenis van de De Stijl / Neo-plasticisme (= Nieuwe Beelding) kunst-stroming, o.a. Piet Mondriaan en Theo van Doesburg - door Jacob Bendien)
- "De bijgevoegde (zwart/wit- (was 1936, fh) reproducties van neoplastische kunst zijn niet altijd geschikt. Een neoplastisch schilderij is zo'n subtiele organisatie dat door het ontbreken van de kleur het verband geheel verloren gaat."
* kenmerken en betekenis van de De Stijl / Neoplasticisme (= Nieuwe Beelding) kunst-stroming, o.a. Piet Mondriaan en Theo van Doesburg - door Jacob Bendien)
lees verder op:
DE STIJL / het NEOPLASTICISME
o.a. met Mondriaan, Van Doesburg, van de Leck.
de Nieuwe Zakelijkheid als kunststroming in de moderne kunst schilderkunst
Kenmerken van de moderne kunststroming de Nieuwe Zakelijkheid (in de schilderkunst!)
toegelicht met tekst-citaten uit het boek: "Richtingen in de hedendaagsche schilderkunst", Jacob Bendien, uitgever Brusse N.V. Rotterdam, 1935; (selectie en redactie, Fons Heijnsbroek)
- klik in de tekst-citaten op een cijfer om kunst-afbeeldingen uit het de Nieuwe Zakelijkheid rechts te zien verschijnen; voor verdere informatie, zie de links onder aan de pagina -
